heimsenda happdrættið

Það er nýskeð að olíulitirnir voru teknir fram aftur eftir langa dvöl í geymslu. Þangað lögðust þeir stuttu eftir að ég kláraði Mynd og hand fyrir bráðum 30 árum síðan.

Á einhverri önninni veturinn 1986-87 var verkefnið að gerast handgenginn olíunni. Ég keypti ágæta liti en átti ekki fyrir striga þannig að málað var á notaðar álplötur sem fengust úr prentsmiðju DV. Myndirnar urðu margar en misjafnar eins og gengur. Olían var meðhöndluð af nokkurri sparsemi og því mátti yfirleitt greina undir pensilskriftinni hina eða þessa frétt sem birst hafði á síðum DV haustið 1986.

En svo bar nú einmitt til um þær mundir að þeir Reagan og Gorbatchev hittust í Höfða og þess vegna fékk ein myndin heitið „Heimsendahappdrættið“. Hér eru fimm hausar í röð líkt og í spilakassa þar sem hending ræður því hvaða kombínasjón kemur upp.

Hausaröð

Svolítið súrt að þetta skilerí skuli hafa tengingu við líðandi stund, nú þegar leiðtogar heimsins eru á ný farnir að skylmast með kjarnorkusverðunum.

Heims enda happdrættið II+

inn í fjarskann // into the wide blue yonder

Tvíhyggjan er sterk í okkur og flestum yfirleitt tamt að nálgast hlutina þannig að þeir séu annað hvort eða. Til skamms tíma (þannig meint) voru vísindin undirseld þessari hugmynd þar sem aðferðafræðin gekk út á að sanna að fyrirbæri væri svona. Því þá mátti leiða af því að fyrirbæri gæti þar með ekki verið hinsegin.

Það hafði endaskipti á ansi mörgu þegar þessi gamla hugmynd sýndi sig að vera ófullkomin. Náttúruleg fyrirbæri hafa nefnilega hæfileika til þess að vera bæði svona og hinsegin.

Þegar við tökum inn landslag og umhverfi er stundum stutt í tvíhyggjuna sem vill greina allt milli himins og jarðar – og einmitt á þann veg að hvað og eitt hljóti annað hvort að tilheyra himni eða jörð. En sú hugmynd kemst í bobba þegar augun hvarfla inn í fjarskann þar sem órætt verður hvað er hvurs og hvurs er hvað …

Yfir blásinn mel 263x407 2017

Yfir blásinn mel akvarella 27×41 2017  //  Over windswept gravel  aquarelle 27×41 2017

// Dualism has a strong grip on us and it comes quite naturally to approach things with the notion that they are bound to be either this or that. Until recently (or so to speak) the scientific endeavor was beset by this idea and confined to a methodology that sought to prove that phenomena are like this. Because then it could be assumed that a given thing could not be otherwise.

When this old idea showed itself to be flawed it overturned much of what was taken as given – showing that natural phenomena have a tendency to be both like this and otherwise.

Sometimes when we take in landscapes and surroundings the old dualism surfaces and beseeches us to analyse everything between earth and sky and exactly in the manner to find out what belongs to the earth and what to the sky. But that idea runs into trouble once the gaze wanders into the wide blue yonder …

Dímen

Dímon stóra og litla á vef

Í seríunni um Kjarna fjalla er þrykk af Dímonunum niður af Fljótshlíðinni. Í ramma með þeim eru Einhyrningur innhjá Emstrum og Þríhyrningur sem er bæjarfjall Hvolsvellinga. Þristurinn heitir „Talið í“ og átti að vísa til þess að í örnefnunum væri talning: einn-tveir-þrír. Pælingin var sú að heitið Dímon merkti „tvífjall“; væri upphaflega komið úr fornírsku og talið sérstaklega eiga við um tvítyppta hæð í landslagi.

Nú kemur á daginn að sennilega er það kolrangt að herma töluna tvo upp á Dímonurnar á Markarfljótsaurum (og skiptir þar engu máli þótt þær séu tvær og heiti Litla og Stóra). Þetta hef ég uppúr pistli sem ég rakst nýlega á. Hann er eftir Sigurð Sigurðarson (þann er m.a. skrifaði bókina „Gönguleiðin yfir Fimmvörðuháls“) en Sigurður vísar síðan í eldri grein eftir Ásgeir Ó. Einarsson, dýralækni (frá ágúst 1997), þar sem skilmerkilega er rökstutt að orðsifjarnar séu ekki írskar heldur þýðverskar og að „Dímon“ eða „Dímun“ vísi til diemen, sem er þýska og merkir heystakkur eða kornstakkur.

Í grein Ásgeirs, sem er raunar bréf til Morgunblaðsins, koma eldri búskaparhættir við sögu og að það hafi verið nauðsynlegt til þess að verka korn að raða stilkunum upp í stakka af þessu tagi, sem munu hafa orðið allháir og miklir um sig. Í nútímanum er auðvelt að glöggva sig á þessu með því að gúgla „diemen“ og virða fyrir sér það sem leitin leiðir í ljós.

Nú var engin kornverkun í Norðtungu, þegar ég er þar í sveit, en ég man eftir því að böggunum var hlaðið upp á rönd svo að þeir verðu sig betur gegn áfalli og rigningu. Þessar baggastæður gátu orðið ansi tilkomumiklar í ljósaskiptunum þegar dalalæðan lagðist yfir.

Að mínu mati er þetta hin ágætasta kenning hjá þeim Ásgeiri og Sigurði. Ég kaupi allavega hikstalaust að Dímonanir séu tilbrigði við korn- eða heystakka í landslaginu. Og svo er sérstaklega skemmtileg tenging við mótív gömlu impressíonistanna (Monet og Pizarro) og sporgöngumanna þeirra (Van Gogh og Nolde).

  •  Við Dímon í Þjórsárdal / skissur 15. apríl 2017

á áhrifasvæði Eldgjár // in the realm of Eldgjá

Við erum nýkomin úr aldeilis frábærri ferð með Ferðafélagi Íslands um vatnasvið Hólmsár í Vestur-Skaftafellssýslu. Gengið í fjóra daga um afar fjölbreytt svæði þar sem landmótunin er víða eins og opin bók. Þarna er Eldgjá stóri gerandinn og ógleymanlegt að standa við gjána þar sem hún klauf landið og eirði engu. Ótrúlegt að sprungan lét sig ekki einu sinni muna um að taka býsna reisulegt fjall í tvennt, ekki ósvipað og sjá má í Laka nema hvað krafturinn hefur hér verið ennú meiri svo sem glöggt má sjá þótt meira en ellefu aldir séu liðnar. Klofið fjallið ber ummerkin með sér og nafn með rentu: Svartafell.

Fyrsti náttstaðurinn í ferðinni var við Villingaskóga sem líta má á sem síðustu leifar Dynskóga á Mýrdalssandi. Frá þeim stað blasir við annað réttnefnt fjall blasir og ber í Mýrdalsjökul og Kötlugjá: Sandfell. Hafði tækifæri til þess að virða fellið fyrir mér og þá rifjaðist upp fyrir mér vangavelta frá fyrri tíð varðandi það hvernig dyngjurnar röðuðu sér upp í kringum stóru megineldstöðvarnar eftir að ísaldarjökullinn hörfaði: Ok, Skjaldbreiður, Lambahraun og fleiri umhverfis Langjökul; Trölladyngja og Kollóttadyngja stærstar út frá Bárðarbungu.

IMG_0247 (3)

Engin eiginleg dyngja virðist hins vegar vera umhverfis Kötlu og Mýrdalsjökul og það vekur upp þá spurningu hvort öll gos utan jökuls hafi þá verið á sprungum eins og Eldgjá? Eða hvað; er kannski Sandfellið í grunninn dyngja sem hefur verið rækilega sorfin af jökulhlaupum svo sem sjá má af hlíðunum?

Þessir leikmannsþankar fóru í gegnum hugann þar sem ég sat og virti umhverfið fyrir mér. Hengdi jafnframt gulan miða á heilabúið að þýfga jarðvísindamann um þetta næst þegar slíkur yrði á vegi mínum. Ætla þá líka að spyrja viðkomandi um samspilið milli þess að allar dyngjurnar urðu til á sama tíma og jökulfarginu létti mjög snögglega í lok ísaldar. Og hver staðan er í dag. Því landmótunin heldur áfram og jöklar hopa nú sem aldrei fyrr með ört hlýnandi loftslagi.

Eins og áður hefur verið nefnt í blogginu myndi ég alveg vilja upplifa dyngjugos á minni tíð og jafnvel þótt það megi rekja til loftslagsbreytinga. Er svosem þar með ekki að gera því skóna að mannskepnan sé orðin gerandi af sama kalíber og Eldgjá. Viljinn er samt greinilega til staðar eins og stórkarlaleg áformin sýna um að sökkva Hólmsá með stíflum í ætt við Kárahnjúkavirkjun. Hefði nú talið að raskið væri orðið nógu mikið með lúpínubreiðunni austan við Atley. Mætti ég fremur biðja landa um að búa til „blátt haf“ af öðru tagi.

//  We have just returned from a wonderful four day trek with the Iceland Touring Association. Walked some 60 km along river Hólmsá in the southern part of the country. The surroundings there are spectacular and the formation of the land can in many instances be read like an open book. Eldgjá dominates over the entire region – and truly memorable to stand on the bank of the fissure (or canyon) and take in how it divided the earth. A stately mountain even succumbed and was split in two right through, a witness to an even more dramatic event than the Skaftáreldar of 1783 (Mount Laki stood up to the fissure). From that and ample other evidence one easily senses that the events of 934 (or thereabouts) were indeed staggering in scale. Although more than 11 centuries have passed the the wound through the mountain is still scorched and devoid of vegetation, as its name implies: Svartafell (literally Black-fell).

The first night of the trip was spent by Villingaskógar, from where another aptly named mountain: Sandfell, is prominent against the backdrop of Mýrdalsjökull glacier (under which Katla lurches). Having erected the tent and finished dinner consisting of noodle-soup I had the opportunity to take a closer look at Sandfell. I recollected something I had wondered about a number of years back, that is how numerous shield eruptions occurred around the major volcanic systems in the first millennia after the ice-age glacier retreated. To take as examples: Ok, Skjaldbreiður, Lambahraun around Langjökull and Trölladyngja and Kollóttadyngja in the Bárðarbunga-system.

On the other hand you can traverse the entire Mýrdalsjökull and nowhere see the shield form. Questions arise: Have all the eruptions in the Katla-system for the past 10 thousand years been of the fissure-type? Why are there no shield volcanoes in its vicinity?

Or is Sandfell perhaps a shield volcano, since eroded by oh so many colossal jökulhlaup from the glacier, rendering the distinctive form of its slopes?

These lay-man wonderings went through my mind as I sat there watching so I made a mental note of asking a geologist about this, the next time I would encounter one of those. I’m also going to ask about the interplay between all the shield volcanoes being formed as the mass of the of glacier abruptly lessened after the end of the ice age. And how the situation is today where the glaciers retreat at an ever increasing rate. Because this restless land is likely to become even more dynamic with greater volcanic activity accompanying glacier retreat in a warming climate.

As mentioned before in the blog I would dearly like to witness a shield eruption in my time, even though it may be attributed to global warming. Am thereby not participating in the debate on causes, and whether Man is becoming an actor of the same caliber as Eldgjá. But I do take sides when the ruin of natural monuments is deliberately sought like in the gross plans to make a dam in river Hólmsá, much in the same fashion as the notorious Kárahnjúkar. I hope those plans will be thwarted.

 

 

Vífilsfellið // Mount Vífilsfell

Í framhaldi af síðasta pósti er ekki úr vegi að nefna yfirlitssýninguna á Kjarvalsstöðum (Jóhannes S. Kjarval: Hugur og heimur) sem á um það bil mánuð eftir. Sérstaklega er gaman að sjá verkin úr safni Þorvaldar og Ingibjargar sem eru í vestursalnum.

Áhugavert hvað Vífilsfellið kemur víða fyrir í þessum verkum. Ákveðin tenging þar við yfirskrift sýningarinnar því Kjarval setti gjarnan inn í verk sín einhvern útgangspunkt í heiminum þótt maður skynji glöggt að það sem hann er raunverulega að fást við í verkinu sé af öðrum toga, fantasía eða abstraksjón. Þessi útgangspunktur (eða inngangspunktur) er örugglega stundum tilkominn í þágu áhorfandans en ég er á því að oftast spretti hann af nálgun og vilja til þess að ná samruna og einingu – að hugur og heimur séu eitt.

Þannig vil ég líta svo á að Vífilsfellið þjóni ekki þeim tilgangi að vera bakgrunnur eða leiksvið fyrir konurnar í álfaheiminum (í dýrðlegri mynd frá 1938) heldur lýsi einfaldlega þeirri staðreynd að hugsýn hlýtur alltaf að eiga sér stað – getur raunverulega ekki án staðar verið.

En tvíhyggjan er lífseig og sú hugsun að allt hljóti ævinlega að vera „annað hvort eða“. Þótt yfirskrift sýningarinnar segi vissulega hugur og heimur, er stutt í að við dettum í gamla farið og förum að flokka: þetta er landslagsmynd og þetta er fantasía; hér er karlinn að rýna í hraunið og hér er hann að horfa til fjalla. Horfa inn – horfa út.

Í raun erum við svo skilyrt af þessum aldagamla Platónska arfi að við eigum erfitt með að sjá eininguna í gangverkinu. Og að tilgangur þarf ekki endilega að vera mannmiðaður þótt okkur sé svo óendanlega tamt að líta svo á.

En þetta eru heimspekilegir útúrdúrar sem draga athyglina frá mergi máls sem er að Vífilsfellið er með skemmtilegri fjöllum að fást við því sjónarhornin eru mörg og fjölbreytt og ásýndin mjög mismunandi eftir árstíðum. Fjallið á sér marga vini og því kemur ekki á óvart að flestir vilji sjá það sem borgarfjall Kópavogs. Það væri laglegt.

Vífilsfellið 250x370

  • Vífilsfellið  akvarella 25×37 2015  //  Mt. Vífilsfell  aquarelle 25×37 2015

//  It follows from the previous post to mention the extensive exhibition of the work of Jóhannes S. Kjarval “Mind and World“that is currently running in both galleries of Kjarvalsstaðir (until 21 August). The west gallery exhibits works from the collection of Þorvaldur Guðmundsson and Ingibjörg Guðmundsdóttir and many of those merit special attention.

It is interesting to see that Mount Vífilsfell is portrayed in many of the works. This connects in a way to the epigraph “Mind and World” as Kjarval frequently inserted in his works a worldly point of reference although one can easily discern that he is preoccupied with things of a different nature, fantasies and abstractions of sorts. This point of reference (be it for departure or arrival) is no doubt sometimes intended to facilitate the beholder, but to me it is clear that very often the point of the point (or so to speak) is to convey an approach – and a will – towards synthesis and unity. That Mind and World are indeed one.

Viewed in this manner Mount Vífilsfell does not serve the purpose of being a backdrop or stage for the elven maidens (in a glorious painting from 1938), but rather as a statement of fact, that the fantasy will always have a place – indeed that it cannot be without a place.

But dualism is a persistent phenomenon and the thought that everything must essentially be “this or that”. Even though the epigraph certainly allows for unity (“Mind and World”) the seeds are sown and instantly we start to categorise: this is a landscape and this is a fantasy. Here Kjarval is painting the lava and here he is looking towards the mountains. Now looking in – now out.

The thought is essentially so conditioned by the age-old Platonic heritage that we overlook the harmonious unity in the machine. And that purpose is not necessarily a anthropomorphic concept although we are seemingly stuck with that notion.

But these are philosophical ramblings which completely overlook the essential thing, that it is very giving to portray Mount Vífilsfell , as the possible views are so many and varying and its looks very different all in accordance with the seasons.

vifilsfell_skyssa

  • Skissur 10. ágúst 2013, 18. maí og 17. júní 2016  //  Sketches 10 August 2013, 18 May and 17 June 2016

fátt er svo með öllu illt // turns forth a silver lining

Það var gaman að sjá þáttinn um Kjarval í sjónvarpinu. Þar var m.a. rætt við Þorvald Guðmundsson sem jafnan er kenndur við Síld og fisk. Þorvaldur var athafnamaður og safnaði á sinni ævi, ásamt konu sinni Ingibjörgu, stærsta safni myndlistar í einkaeigu hér á landi. Þessi mikli og einlægi myndlistaráhugi þeirra hjóna er í dag fyrst og fremst tengdur við Hótel Holt þar sem gestir og gangandi geta virt fyrir sér Kjarvalsverk og fleiri perlur.

Í viðtalinu nefnir Þorvaldur sérstaklega Rauðhólamálverk Kjarvals frá 1938 og tiltekur að myndefnið hafi sögulegt gildi vegna þess að svæðið var þá lítt snortið – þetta var áður en „Bretarnir komu til þess að eyðileggja Rauðhólana og flytja þá í Reykjavíkurflugvöll.“

Í dag eru hólarnir einungis svipur hjá sjón og óvíst að ásýndin myndi höfða til Kjarvals, væri hann enn lifandi. En fátt er svo með öllu illt því þetta rask leyfir manni að skyggnast inn í gígana og rekja hvernig þeir hafa myndast. Þar getur maður týnt sér í smáatriðum og úr verður hálfgerð lexía í anatómíu, sem er auðvitað þekkt viðfangsefni í myndlistinni – þannig meint.

//  Icelandic national television recently broadcast a programme on painter Jóhannes Sveinsson Kjarval. Amongst many of those interviewed was Þorvaldur Guðmundsson, a very well known entrepreneur in his time. He and his wife Ingibjörg were avid collectors of paintings and other forms of visual arts and acquired many a work by Kjarval. Today the collection is first and foremost associated with Hotel Holt in Reykjavík, where a number of excellent works are on display in the premises.

In the interview a special note is made of a Kjarval painting from 1938 with a view towards Mt. Esja and the Rauðhólar pseudocraters. Þorvaldur Guðmundsson draws attention to the fact that the painting is made before the onslaught of World War Two, and therefore has historical relevance as the craters were then more or less intact. That changed when the British occupied the country in 1940, their first job being to transport material from the craters to build a new military airfield in Vatnsmýri, near the center of Reykjavík. This plundering  ruined the craters as natural monuments, but the remains were later put under some kind of protection.

One can speculate whether these remains would catch Kjarval’s eyes, were he still living. Even so the tale may turn forth a silver lining, as the gaping wounds open up the interior of the craters so that their formation can better be seen. There one can lose himself in a welter of detail rendering the exercise into an anatomy lesson of a sort, which of course is a time-honored subject in the visual arts.

  • Skissur frá Rauðhólum 19. og 20. júlí 2016  //  Sketches from Rauðhólar 19 and 20 July 2016

 

í híði // hiatus

Þennan veturinn hef ég legið í híði. En nú er komin önnur árstíð og þá fara dýr merkurinnar á stjá í samræmi við sitt eðli.

//  This has been a winter of hiatus. But now there is another season and the creatures of the realm make themselves felt, all according to their kind.

  • Skissur úr Elliðaárdal og Heiðmörku 15. og 16 maí 2016  //  Sketches from Elliðaárdalur og Heiðmörk 15 and 16 May 2016

spjallað við bændur // chatting with farmers

Heimur batnandi fer: Kúba er að ná einhvers konar sáttum við BNA og vonandi að eftirköst kalda stríðsins verði brátt að baki í Karabíska hafinu, þótt Sámur frændi verði sjálfsagt áfram sjálfum sér líkur. Við Sólborg höfum annars orðið svo fræg að koma til Kúbu. Það var í nóvember 2006 og upplifunin frábær í alla staði. Einn af hápunktunum án efa að fara á útgáfutónleika Tómasar R. Einarssonar og félaga í Casa de la Amistad í Havana.

Diskurinn sem þá var nýkominn út heitir Romm tomm tomm og er í uppáhaldi. Þar má meðal annars finna einhvern albesta ópusinn sem Tómas R. hefur samið: þann sem ber hið þjóðlega heiti Spjallað við bændur. Heitið gefur færi á útúrdúr því það rifjar upp samnefndan þátt sem var á dagskrá Ríkisútvarpsins-hljóðvarps hér á árum áður. Þegar fram liðu stundir þótti þessi ráðahagur – að setja fyrirtaks útsendingartíma undir hugleiðingar bænda og búaliðs – ekki vera alveg í takti við tímann (útvarpsráð voru nú stundum róttæk hér áður). Því varð úr að þátturinn hvarf af dagskránni en sú ákvörðun uppskar ályktun á Búnaðarþingi árið 1978, sem fylgt var úr hlaði með svohljóðandi greinargerð:

Eigi mun ofmælt, að þátturinn Spjallað við bændur, sem árum saman var fastur liður í dagskrá útvarpsins einu sinni í viku, hafi notið almennra vinsælda meðal bænda. Nú hefur útvarpsráð varpað þættinum fyrir borð, hvað sem veldur. Atvinnumálaþættir Magnúsar Bjarnfreðssonar á mánudagskvöldum eru góðra gjalda verðir, svo langt sem þeir ná. En að því, er landbúnaðinn varðar, eru þeir allt annars eðlis en bændaspjallið og geta á engan hátt komið í staðinn fyrir það.

En aftur til Havana þar sem Tómas R. hvatti áfram sína sveit sem samanstóð bæði af kúbverskum og íslenskum músíköntum, m.a. Samúel J. Samúelssyni og þeim bræðrum Óskari og Ómari Guðjónssonum. Á tónleikunum var Spjallað við bændur hraður bruni er kveikti vel í limum áheyrenda sem voru fjölmargir á þessu hlýja nóvemberkvöldi við suðræna strönd. En síðan er til önnur live útgáfa af ‘spjallinu’ á safndiskinum Reykjavík- Havana sem kom út 2009. Sú upptaka var gerð í Moskvu og hér eru engir kúbverjar með meistanum í för, heldur þríeykið Samúel, Ómar og Óskar ásamt Einari V. Scheving á slagverk. Að mínu mati er þessi tónleikaútgáfa ennú betri en sú upprunalega – takturinn er hér allur hægari og það er engu líkara en Tómas R. og félagar vilji draga seiminn á hverri nótu. Þegar ég hlusta á þessa útgáfu dettur mér ósjálfrátt í hug að þarna sé tekið hús á bændum í Skaftafellssýslum, sem margir hafa einmitt þennan háttinn á í spjallinu og taka sér jafnvel hugsunarpásu í miðri setningu!

Síðast þegar ég fór um Skaftafellssýslurnar stoppaði ég á bæjarhlaði í Nesjunum. Ekki náði ég þó neinu spjalli þar við ábúendur, enda þeir allir áreiðanlega á bólakafi í stússi við túrhestana. Náði hins vegar að spá aðeins í Viðborðsfjallið hinum megin við Hornafjarðarfljótin. Óvíst samt að fjallið geti komið í staðinn fyrir spjallið.

Horft til Viðborðsfjalls 250x370

Horft til Viðborðsfjalls  akvarella 25×37 2015

//  The world strives for embetterment; Cuba is reaching some reconciliation with the US of A and one can only hope that cold-war remnants will soon be history in the Caribbean, even though Uncle Sam will probably not change his ways.

Cuba is a wonderful place. Sólborg and I visited the island in November 2006 and had a great stay. There were many things to see but the most memorable event was probably a concert given by Icelandic jazz bassist and composer Tómas R. Einarsson. At the time he had just about issued the disc ‘Rum Tom Tom’ with a line-up comprised both of Cuban and Icelandic musicians. The concert took place in Casa de la Amistad in Havana and it turned out to be a magical evening.

One of Tómas R. Einarsson’s compositions on the disc is called ‘Chatting with farmers’ which instantly makes some associations, because its namesake was a programme, broadcast for many, many years on Icelandic national radio. In the programme farmers were interviewed in situ on all the different aspects of their farming.

Then there came a time when it was thought to be somewhat anachronistic to take prime time on a nationwide broadcast to air some nitty-gritty probes into rural life. In 1977 ‘Chatting with farmers’ was discontinued by the broadcasting service with reference to other programmes that were intended to take its place. That decision, however, earned a rather stiff resolution from the 1978 Farmers’ National Congress which deemed the programme ‘irreplacable’.

The Icelandic traditon is for farmhouses to be built where you have a good view of the surroundings. And when you arrive at these vantage points you may of course chance to meet the farmer and have a chat. The last time I was in the South-east there were some views I wanted to catch, for example the Mt. Viðborðsfjall near Höfn in Hornafjörður. I didn’t, however, meet any farmers to chat with the theory being that all of them are now very much occupied with serving the tourists.

A view of Mt. Viðborðsfjall  aquarelle 25×37 2015

geispi í hugsuninni // a yawn in the train of thought

Vísunin í síðasta pósti til bernskuminninga Þórbergs rifjar upp þegar við fengum gestakennara í grafíkdeildinni. Kennarinn var Pieter Holstein og tengingin við Mynd- og hand var sennilega í gegnum það að margir þaðan höfðu farið til Hollands í framhaldsnám og komist þar í kynni við list Pieters, einkum grafíkverkin sem hann er þekktastur fyrir.

Íslandstengingunni hefur síðan verið viðhaldið því á umliðnum árum hefur Pieter gefið eintök af grafíkverkum sínum til Safnasafnsins: 24 komu 2012, 14 í byrjun árs 2014 og þrjú verk á liðnu hausti (sjá nánar á bls. 14 og 15 í sýningarskrá 2014). Enginn ætti nokkru sinni að ferðast um Eyjafjörðinn án þess að koma við í Safnasafninu og nú er komin þessi líka litla rúsína í pylsuendann ef maður gerist svo heppinn að þrykkin hans Pieters séu uppi á vegg þegar litið er í heimsókn!

Eitt af verkefnunum sem Pieter lagði fyrir okkur grafíknemana vorið 1987 var að gera nokkrum bernskuminningum skil bæði í teikningu og texta. Ein af minningunum sem ég lagði út af var úr ferð um hálendið – ég sat aftur í bíl foreldra minna á leið suður yfir Kaldadal og skimaði til fjalla út um bakgluggann. Sennilega orðinn lúinn af að hristast í bílnum á malarveginum og mögulega hálfsofandi þar sem ég lá með höfuðið á aftursætisbakinu (engin bílbelti í þá daga!). Og síðan allt í einu varð fjallið að baki bílnum að höfði á sofandi yrðlingi sem lá fram á fætur sína. Sofandi

Það var að sjálfsögðu bernskuleikur að sjá alls kyns form í fjöllunum, en í textanum sem fylgdi myndinni velti ég því fyrir mér að svona líkingar yrðu helst til ef það sem maður væri að virða fyrir sér hitti á „geispa í hugsuninni“. Má vera að þetta sé rétt en merkilegt er þá að líkingin skuli hafa fest sig svo rækilega í minni að ég get auðveldlega framkallað hana enn þann dag í dag.

Stöku sinnum lendi ég í svona „geispa“. Síðast gerðist það er við Sólborg vorum á leið austan úr Skaftafellssýslu á fallegu sumarkvöldi nú fyrr í júlí. Þegar við ókum yfir flatirnar vestan Markarfljóts varð mér litið yfir Fljótshlíðina. Ég var í hálfgerðu móki í farþegasætinu – seinna kom á daginn að ég var um það bil að veikjast – og þá gerðist það óforvarandis að Þríhyrningurinn tók á sig mynd af veru sem vakti yfir hlíðarendanum, og ég sá ekki betur en um væri að ræða býsna stórgert hrognkelsi (eða hrokkelsi eins og Kiljan myndi hafa sagt).

Þríhyrningur

//  The reference to Þórbergur’s recollections in the previous post reminds me of when we had a visiting teacher in the printmaking department of college. Pieter Holstein was this teacher and the connection to the Icelandic art college was probably through some of the many art college graduates who went on to the Netherlands for further studies. Holstein’s art, especially the prints, were already at this time held in high esteem and his influence can be traced in the works of many contemporary Icelandic artists.

The Icelandic connection has since been maintained as the Icelandic art museum Safnasafnið has over the past few years received generous gifts from Holstein; 24 prints were given in 2012, 14 at the beginning of 2014 and three last autumn (see page 15 in the museum catalogue for 2014). A visit to Safnasafnið is very highly recommended when travelling in the northern part of Iceland, and you are in for a treat if given the opportunity to view Holstein’s work!

One of the tasks Holstein wanted us printmaking students to perform was to take some childhood recollections and render them both in drawing and text. One of the recollections I worked from is from a trip in the highlands. I was in the rear seat of my parents car going south over the mountain route Kaldidalur and taking in the view of the mountains through the rear window. I was probably getting tired of the trip on the gravel road, and possibly half-asleep where I lay with my head on the back of the rear seat (there were no safety belts in those days!) Then, suddenly, the mountain we were driving away from became a fox puppy, lying asleep on his front paws.

Seeing all kinds of forms in mountains is of course a childhood game but in the accompanying text I wondered if such semblances were more likely to be encountered if the view hit upon „a yawn in the train of thought“. This may well be and noteworthy that the image should have grafted itself so thoroughly on my mind that I can easily recall it to this day.

I have these „yawns“ now and again. The last occurrence was when Sólborg and I were driving through the flats west of river Markarfljót. It was beautiful summer evening earlier in July and my gaze wandered over the slopes of Fljótshlíð. I was drowsy in the passenger seat (it turned out that I was being stricken by flu) and then out of the blue Mt. Þríhyrningur took on the semblance of a rather huge lumpfish, squatting over the end of the hill.